══════════════════════
संकलन गजानन गोपेवाड
══════════════════════
🌎 *ज्ञान-विज्ञान* 🌎
══════════════════════
📕 *जखमेतील विष तोंडाने शोषून घेतले, तर विष उतरते का ?* 📕
अनेक चित्रपटात तुम्ही असे दृश्य बघितले असेल. विष शोषण्याचे 'पवित्र' काम कधी नायक, तर कधी नायिका करते एवढाच काय तो फरक ! चित्रपटातील अशी दृश्ये पाहून खरोखरच कोणी असे करायचा प्रयत्न केला, तर काय होईल बरे?
सापाच्या विषाचा प्रभाव कमी करण्यासाठी शरीरातील त्याचे प्रमाण जमेल त्या प्रकारे कमी करणे हिताचे ठरते. यात हात व पायाला हृदयाच्या बाजूला आवळपट्टी बांधणे, व्यक्तीस हालचाल करू न देणे, दंशाच्या जानी निर्जंतुक केलेल्या ब्लेडने छेद घेऊन तेथील रक्त काढणे व जखम साफ करणे अशा उपायांचा समावेश होतो. विष यांत्रिक पंपाच्या साहाय्याने शोषून घेता येते किंवा तोंडात जखम वा व्रण नसतील, तर तोंडानेही शोषून घेता येते, पण शोषून घेतल्याने केवळ २०% इतकेच विष शरीराच्या बाहेर येते. ते सुद्धा सर्पदंशानंतर ३० मिनिटांत विष शोषून घेतले तरच! शोषून घेण्यापूर्वी सर्पदंशाच्या जागी ब्लेडने छेद देणे अत्यंत आवश्यक असते. नुसत्या सर्पदंशाच्या जखमेतून विष तोंडाने शोषून घेता येत नाही. शरीराच्या ज्या भागावर आवळपट्टी बांधता येत नाही, तेथील विष काढून टाकण्यासाठी जखमेवर छेद घेऊन शोषण्याचा उपयोग होतो.
विष शोषून घेणाऱ्या व्यक्तीने त्याच्या तोंडाला जखम झालेली नाही, याची खात्री करून घ्यावी; नाहीतर त्याला विषबाधा होऊ शकेल. साप चावल्यानंतर सर्वोत्तम उपाय म्हणजे सर्पासाठीचे प्रतिविष देणे. बाकीचे उपाय करण्यात जास्त वेळ न दवडता तात्काळ अशा रुग्णाला दवाखान्यात न्यायला हवे.
एव्हाना तुमच्या लक्षात आले असेलच की, साप चावल्यानंतर आवळपट्टी बांधावी, जखमेवर शक्य असल्यास ब्लेडने छेद देऊन काही रक्त काढून टाकावे आणि रुग्णाला तात्काळ दवाखान्यात न्यावे. नायकांसारखे विष शोषून घेण्याचा पराक्रम अगदीच आवश्यकता असल्याशिवाय करू नये हेच बरे!
*डॉ. जगन्नाथ दीक्षित*
*डाॅ. अंजली दीक्षित*
यांच्या 'मेडिकल जनरल नॉलेज'या पुस्तकातून
स्त्रोत- विज्ञान व दिनविशेष फेसबुक पेज
═════════════
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा