═════════════
@ संकलन गजानन गोपेवाड
══════════════════════
🌎 *ज्ञान-विज्ञान* 🌎
══════════════════════
📙 *आपण बोलतो कसे ?*📙
लहानपणापासून आपण बोलत असतो, बोललेले ऐकता असतो. हे इतके सवयीचे झालेले असते, की आपण काही विशेष वेगळी क्रिया करत आहोत हे जाणवतही नाही. पण ज्या वेळेस आवाज बसतो त्यावेळेस बोलण्याची क्रिया कशी होत असेल, असा प्रश्न नक्कीच तुम्हाला पडला असेल.
आवाजाच्या निर्मितीत पोटाचे स्नायू, छाती व पोट यांच्यामधील पडदा, फुफ्फुस, स्वरयंत्र, घसा, नाक, तोंड या अवयवांचा सहभाग असतो. यातही स्वरयंत्राचे काम महत्त्वाचे असते. उत्क्रांतीमध्ये स्वरयंत्राचा विकास होऊन बोलणे हे कार्य मानवात स्वरयंत्र करू लागले.
बोलण्याच्या क्रियेत सर्वप्रथम मेंदूतील वाचा केंद्रातून आज्ञा येते. त्यानुसार स्वरयंत्रातील स्वरतंतुची हालचाल होऊन आपण बोलावयास लागतो. फुफ्फुसातील हवेचा वापर यासाठी केला जातो. तसेच वर सांगितल्या प्रमाणे घसा, टाळू, दात, ओठ, नाक, जिभेच्या सहाय्याने वेगवेगळ्या शब्दांची निर्मिती केली जाते.जसे कंठ्य शब्द क,ख, ग, इ; तालव्य शब्द ट, ठ, ड; दंत्त्य शब्द त, थ, द; ओष्ठ्य शब्द प, फ आणि अनुनासिक शब्द ञ वैगरे. अशा प्रकारे आपण बोलतो. वरील पैकी कशात बिघाड झाला म्हणजे वाचा केंद्र आज्ञावहन करणारे चेतातंतू स्वरयंत्रातील स्वरतंतू आणि घसा, जीभ वगैरे अवयव यात बिघाड झाल्यास वा या ठिकाणी व्याधी झाल्यास बोलण्याच्या प्रक्रियेत अडथळा येऊन आवाज पूर्णपणे बंद होणे, अडखळत बोलणे अशी लक्षणे निर्माण होतात.
*डॉ. जगन्नाथ दीक्षित*
*डाॅ. अंजली दीक्षित*
यांच्या 'मेडिकल जनरल नॉलेज'या पुस्तकातून
स्त्रोत- विज्ञान व दिनविशेष फेसबुक पेज
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा