गणित आँलिम्पीयाडचा उत्सव

══════════════════

           *🤔 【 कुतूहल 】 🤔*  

______________________________

*🖥️✒️संकलन✒️💻*

_*श्री.गजानन गोपेवाड *_

_*श्री.अण्णासाहेब पांडूरंग राठोड (बीड)_TSS*_

~==========================~

*कुतूहल : गणित ऑलिम्पियाडचा उत्सव*

इंटरनॅशनल मॅथेमॅटिकल ऑलिम्पियाड (आय.एम.ओ.) ही केवळ एक स्पर्धा नाही तर दर वर्षी जुलै महिन्यात ११ दिवस चालणारा तो एक उत्सवच असतो. या प्रतिष्ठेच्या स्पर्धेसाठी प्रश्ननिवडीची परंपरागत प्रक्रिया अतिशय रंजक आहे. ऑलिम्पियाडच्या सुमारे दोन महिने आधी सर्व देशांमधून प्रश्न मागवले जातात. या प्रश्नांमधून आयोजनकर्त्यां देशातील एक समिती सुमारे ३० ते ४० ‘शॉर्टलिस्टेड’ म्हणजे ‘निवडक’ प्रश्न निवडून त्यांची एक पुस्तिका बनवते. प्रत्येक देशाचे नेतृत्व करणाऱ्या नेत्यांना आगमनाच्या पहिल्याच दिवशी एका दूरच्या ठिकाणी नेऊन ठेवले जाते आणि त्यांच्याकडे निवडक प्रश्न व त्यांची उत्तरे असलेली पुस्तिका सोपवली जाते. याचे कारण काय? तर, गोपनीयता! काही कायमचे पदाधिकारी आणि हे सर्व नेते यांच्या पंच समितीत चर्चा, मतदान अशा पद्धतीने शॉर्टलिस्टेड प्रश्नांपैकी ६ प्रश्नांची प्रश्नपत्रिका निवडली जाते. बीजगणित, भूमिती, फलांची (फंक्शनल) समीकरणे आणि काही कोडय़ांसारखे प्रश्न अशी साधारण विभागणी असते. प्रश्नांच्या अचूक शब्दरचनेबद्दल व अनेक प्रमुख भाषांमधील भाषांतराबद्दल बराच खल होतो व अंतिम स्वरूप ठरते. इंग्रजी, फ्रेंच व रशियन या ऑलिम्पियाडच्या अधिकृत भाषा समजल्या जातात. मागणी केली तर इतर भाषांमध्ये प्रश्नपत्रिका उपलब्ध करून दिली जाते. 

ऑलिम्पियाड प्रश्नांबद्दल एक अट अशी आहे की त्यातील प्रत्येक प्रश्न संपूर्णपणे नवीन हवा. तो त्याआधी संपूर्ण जगातील कोणत्याही स्पर्धेत कधीही विचारलेला असता कामा नये. अर्थातच तो कोणत्याही पुस्तकात किंवा अन्य स्वरूपात प्रकाशित झालेला असता कामा नये. ही अट पूर्ण करणे फार कठीण आहे. कारण आजपर्यंतच्या लक्षावधी प्रश्नांत नसलेला प्रश्न कसा काढणार? एखादा प्रश्न नक्की नवीन आहे हे कसे ठरवायचे? यासाठी पंच समितीतील शंभरएक सदस्यांच्या ज्ञानावर विसंबून राहिले जाते. त्यांपैकी कोणीही तो प्रश्न आधी पाहिलेला नसेल तर तो नवीन समजला जातो. अशा पद्धतीने प्रश्नपत्रिका तयार करण्याचे काम झाल्यानंतर ऑलिम्पियाडच्या मुख्य ठिकाणी स्पर्धेचा दिमाखदार उद्घाटन सोहळा प्रशस्त सभागृहात आयोजित केला जातो. सोहळ्याचे खास आकर्षण म्हणजे स्पर्धकांचे संचलन. हे क्रीडा ऑलिम्पिकसारखेच असते. फरक इतकाच की ते एखाद्या बंदिस्त सभागृहात रंगमंचावर सादर होते. प्रत्येक देशाचे नाव पुकारल्यानंतर त्या देशाचा संघ आपल्या स्वयंसेवकाबरोबर मोठय़ा दिमाखात रंगमंचावर येऊन प्रेक्षकांना अभिवादन करतो व पुढे जातो. संघाबरोबर त्या देशाचा झेंडा असतो. तसेच स्पर्धकांचा पोशाखही एकसारखा, गणवेशासारखा असतो. नंतर कसरती, जादूचे प्रयोग इत्यादी करमणुकीचे कार्यक्रम होतात. त्यानंतरच्या दिवशी मुख्य परीक्षेला सुरुवात होते.

–डॉ. रवींद्र बापट

मराठी विज्ञान परिषद, मुंबई.

Written By_लोकसत्ता टीम

संकेतस्थळ : www.mavipa.org      

ईमेल :